GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO BÌNH ĐỊNH KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
TRƯỜNG THPT TRƯNG VƯƠNG Năm học 2009-2010
MÔN NGỮ VĂN – LỚP 10
Thời gian : 120 phút

Đề thi : Mở đầu “Bình Ngô đại cáo”, Nguyễn Trãi viết :
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.
Anh (chị) hiểu ý nghĩa hai câu đó như thế nào ? Hãy chứng minh rằng tư tưởng đó đã được Nguyễn Trãi thể hiện trong toàn bài “Bình Ngô đại cáo”.
*****




GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO BÌNH ĐỊNH KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
TRƯỜNG THPT TRƯNG VƯƠNG Năm học 2009-2010
MÔN NGỮ VĂN – LỚP 10
Thời gian : 120 phút

Đề thi : Mở đầu “Bình Ngô đại cáo”, Nguyễn Trãi viết :
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.
Anh (chị) hiểu ý nghĩa hai câu đó như thế nào ? Hãy chứng minh rằng tư tưởng đó đã được Nguyễn Trãi thể hiện trong toàn bài “Bình Ngô đại cáo”.
*****




GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO BÌNH ĐỊNH KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
TRƯỜNG THPT TRƯNG VƯƠNG Năm học 2009-2010
MÔN NGỮ VĂN – LỚP 10
Thời gian : 120 phút

Đề thi : Mở đầu “Bình Ngô đại cáo”, Nguyễn Trãi viết :
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.
Anh (chị) hiểu ý nghĩa hai câu đó như thế nào ? Hãy chứng minh rằng tư tưởng đó đã được Nguyễn Trãi thể hiện trong toàn bài “Bình Ngô đại cáo”.
*****
THI HSG VĂN LỚP 10 (2009 - 2010)
YÊU CẦU LÀM BÀI
Học sinh cần biết làm một bài văn nghị luận hoàn chỉnh, giải quyết đúng yêu cầu của đề bài.
Có thể triển khai bài làm theo nhiều cách khác nhau ; nhưng đại thể cần có các ý sau :
A. Mở bài
- Giặc Minh, khi kéo quân sang xâm lược nước ta đã rêu rao đó là một hành động nhân nghĩa : diệt Hồ Quý Ly để khôi phục ngôi vua cho nhà Trần.
- Sau mười năm gian lao kháng chiến chống quân Minh, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo đã giành được thắng lợi. Tuyên bố chiến thắng giặc Minh cũng là tuyên bố sự ra đời của một triều đại nhân nghĩa.
- Nhân nghĩa là gì ? Bình Ngô đại cáo khẳng định :
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.
B. Thân bài
1. Ý nghĩa lời khẳng định :
a) Nhân nghĩa lấy việc yên dân làm mục đích.
- Yên dân là gì ?
+ Là dân được yên : yên ổn làm ăn, sống trong cảnh thái bình, không bị nhũng nhiễu, ức hiếp.
+ Là yên lòng dân : chính trị phải hợp với lòng người, kinh tế phải làm cho đất nước giàu mạnh, dân trí mở mang, mọi người sống yên vui hạnh phúc, đạo lí của nhân dân được coi trọng…
- Quan niệm của Nguyễn Trãi về nhân nghĩa có tính nhân dân :
+ Điều gì “yên dân” thì là nhân nghĩa.
+ Điều gì trái với “yên dân” thì cũng trái với nhân nghĩa.
b) Nhân nghĩa phải trừ bạo.
- Nhân nghĩa không thụ động mà phải tích cực hành động.
- Kẻ tàn bạo làm hại dân nên phải trừ bạo để yên dân.
2. Tư tưởng “yên dân, trừ bạo” thể hiện qua suốt Bình Ngô đại cáo :
a) Xét việc quá khứ :
- Những triều đại vẻ vang đều là triều đại nhân nghĩa lấy việc yên dân làm gốc.
- Những kẻ mạnh nhưng tham bạo, chống nhân nghĩa, chống lại việc yên dân nên đều đã thất bại :
Lưu Cung tham công nên thất bại,
Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong.
b) Xét tội ác của giặc Minh :
- Bao trùm lên tất cả :
Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn,
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.
- Nguyễn Trãi